homoseksualiteit in de middeleeuwen?

bards

Litanqua, de hoofdfiguur uit mijn boek, is lesbisch. In het begin van het verhaal woont ze samen met haar vriendin Milla.
Iemand vroeg me: kan dat eigenlijk wel? Kon je in het Rusland van de middeleeuwen openlijk lesbisch zijn zonder op de brandstapel te belanden?
Mijn antwoord is dat ik dat niet zeker weet.

Ik heb er wel naar gezocht, maar tot nu toe gewoon niet veel gevonden. In de late middeleeuwen is er wel het een en ander geschreven over homoseksualiteit, en dan wordt het natuurlijk streng afgekeurd. Maar dat zijn de late middeleeuwen. Of het in de tijd van Litanqua ook zo was vind ik moeilijk te bepalen.

Volgens de kerk was homoseksualiteit natuurlijk een zonde. En in de tijd dat het verhaal van Litanqua speelt was dat gebied formeel christelijk. Een halve eeuw daarvoor was Rusland officieel christelijk geworden. Dat betekent dat in ieder geval de leiders, de koningen en de edelen, zich bekeerd hadden tot het christendom, dat er overal kerken werden gebouwd, en dat er priesters werden uitgestuurd om te prediken. Dat wil nog niet zeggen dat alle bewoners zich er bewust van waren dat ze christenen waren. De bewoners van de steden waarschijnlijk wel, maar mensen die geisoleerd in bossen of moerassen woonden zeker niet.
En de mensen in de dorpen? Misschien wel, misschien niet.
Ze waren dus formeel christelijk, en volgens de kerk was homoseksualiteit een zonde. Maar goed, dronken worden was ook een zonde, maar dat wil nog niet zeggen dat mensen niet dronken werden. En het wil ook niet zeggen dat dronken worden gezien werd als een groot probleem.
Zagen mensen homoseksualiteit wel als een groot probleem? Misschien wel, misschien niet. In de bronnen die ik geraadpleegd heb kon ik daar geen expliciet antwoord op vinden.

Dat wil dus zeggen dat ik aangewezen ben op mijn eigen fantasie en mijn eigen inschattingsvermogen.
De wereld van Litanqua is vooral mijn fantasiewereld, en ik bepaal dus of homoseksualiteit wel of niet getolereerd wordt.

In de wereld zoals ik die heb bedacht speelt homoseksualiteit als identiteit eigenlijk geen rol. Of met andere woorden, niemand ziet zichzelf als homoseksueel, en niemand benoemt zichzelf als zodanig. En Litanqua doet het zeker ook niet. Het woord homoseksualiteit komt zelfs in het hele boek niet voor, en ik denk ook niet dat iemand dat woord in die tijd zou gebruiken.
Homoseksuele handelingen komen wel voor. Dus mensen van het zelfde geslacht die samen seks hebben, dat komt voor. En dat kan ook als zodanig benoemd worden.
Alleen is dat iets waar de meeste mensen niet over praten. En als je er zelf aan doet, dan kun je er beter je mond over houden. Het is tenslotte een zonde.

Litanqua woont aan het begin van het verhaal samen met haar vriendin Milla. Vinden mensen dat dan niet raar? Ik denk het niet.
Litanqua is een smid, en ze heeft een eigen smederij. Die is ooit van haar vader geweest, maar nadat de rest van haar familie overleden is wordt Litanqua de nieuwe smid, en meester van haar bedrijf.
Omdat ze het werk niet alleen aan kan huurt ze mensen in. In de winter werken er een paar mannen op de smederij, maar zodra de lente komt keren die terug naar de boerderijen van hun ouders, omdat daar meer werk is.
Alleen Milla is full time in dienst bij Litanqua.
Nu was het in de middeleeuwen normaal dat bedienden, leerlingen, knechten, dienstmeiden woonden bij hun werkgever. Sterker nog, het zou heel raar zijn om bij iemand in dienst of in de leer te gaan zonder er te gaan wonen. Wonen en werken gingen nou eenmaal samen. Bij iemand werken betekent bij iemand wonen.
De rijke mensen hadden waarschijnlijk extra vertrekken voor hun personeel. Die sliepen dan op de zolder, of in de stallen bij het vee.
Maar gewone ambachtslieden hadden dat niet.
Litanqua heeft een simpel huis met één vertrek, en dat is zowel de werkplaats als het woonvertrek. Er is één tafel en een paar bedsteden.
Het is dus logisch dat Litanqua en haar personeel in de zelfde ruimte werken en aan de zelfde tafel eten. En als het ‘s nachts koud wordt is het niet zo gek dat mensen bij elkaar in de bedsteden slapen.
Dat Litanqua en Milla samen slapen wordt dus door niemand gek gevonden. Het is normaal.
Dat ze ook seks hebben samen zou niet als normaal worden ervaren, maar dat weet verder niemand. Het enige is dat ze er niet over moeten praten. En dat doen ze ook niet. Voor ongewenste zwangerschappen hoeven ze helemaal niet bang te zijn, dus ook een dikke buik zal hun geheim niet verraden.

Kortom, het is voor Litanqua en Milla vrij makkelijk om een homoseksuele relatie te hebben zonder dat iemand dat in de gaten heeft. En zonder dat dit problemen oplevert.
Of dat realistisch is weet ik niet zeker, maar ik denk het eigenlijk wel.

In een volgend boek van Litanqua zal ik misschien meer aandacht besteden aan seksualiteit en aan wat andere mensen daarvan vinden.
Maar ik heb daar nog geen specifieke plannen voor.